سالیان آغازین زندگی
میرحسین موسوی خامنه (
۱۱ اسفند ۱۳۲۰ در
خامنه)
سیاستمدار،
نقاش و
معمار اهل
ایران است. او پنجمین و آخرین
نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران از سال
۱۳۶۰ تا
۱۳۶۸ بود. او پس از درگذشت
روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، با تغییر
قانون اساسی و حذف پست نخستوزیری، از فعالیتهای اجرایی کناره گرفت. در سال
۱۳۷۷ فرهنگستان هنر را تأسیس کرد و تا دیماه
۱۳۸۸ ریاست آن را بر عهده داشت.
موسوی در سال
۱۳۴۸ از
دانشگاه ملی (شهید بهشتی کنونی) در رشتهٔ مهندسی
معماری و
شهرسازی، مدرک
کارشناسی ارشد دریافت کرد و از سال ۱۳۶۳ تاکنون عضو
شورای عالی انقلاب فرهنگی است. از سال
۱۳۶۸، به تدریس در
دانشگاه تربیت مدرس پرداخت و همزمان به عضویت
مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد. دیگر پستهای او در گذشته وزیر امور خارجه در دولت
محمدعلی رجایی،
محمدجواد باهنر و
محمدرضا مهدوی کنی (سال ۱۳۶۰)، عضویت شورای مرکزی
حزب جمهوری اسلامی، سردبیری
روزنامه جمهوری اسلامی و ریاست
ستاد انقلاب فرهنگی بودهاند. وی به زبانهای
فارسی،
انگلیسی و
عربی و
ترکی آذربایجانی نیز تسلط دارد.
وی نامزد
انتخابات جنجالبرانگیز ریاستجمهوری دهم بود که همراه با دیگر
معترضان، نتیجهٔ انتخابات را ناشی از
تقلب گسترده در انتخابات دانست. او هماکنون از رهبران جنبش اعتراضی ایران موسوم به
جنبش سبز است و «
راه سبز امید» را به عنوان بدنهٔ تشکیلاتی آن تأسیس کرده است. در نظرخواهی نشریهٔ تایم، میرحسین موسوی به عنوان تاثیرگذارترین فرد جهان در بین برگزیدگان
تایم ۱۰۰ سال ۲۰۱۰ برگزیده شد
سالیان آغازین زندگی
میرحسین موسوی در سال
۱۳۲۰ در شهر
خامنه در استان
آذربایجان شرقی به دنیا آمد. پدرش میراسماعیل، از بازرگانان چای از تبریز بود. او در خامنه بزرگ شد و پس از پایان دورهٔ دبیرستان در سال
۱۳۳۷ از خامنه به تهران آمد.
[]
سید علی خامنهای از اقوام دور پدری موسوی است. پدر این دو پسردایی و پسرعمه یکدیگرند. سید علی خامنهای از دیرباز روابط خانوادگی نزدیکی با خانواده میرحسین موسوی داشتهاست، تا آنجا که او و برادرش
سید محمد خامنهای در دوران جوانی و زمانی که در
مشهد و
قم اقامت داشتند، هنگام سفر به تهران در خانهٔ پدری میرحسین موسوی اقامت میکردند.
(خیلی بی چشم و رویی خامنه ای)[منبع این ادعا معتبر نیست]
او که مدرک کارشناسی ارشدش را در بهار سال
۱۳۴۸ از
دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی) در رشتهٔ
معماری و شهرسازی اخذ کرد و به عضويت هیئت علمی
دانشگاه ملی ایران درآمد، طرح ادارهٔ مرکزی آب و فاضلاب اصفهان را در سال ۱۳۴۸ نوشت و تا سال ۱۳۵۰ آن را اجرا کرد. سپس طرح مجموعهٔ
کانون توحید را در سال ۱۳۵۰ اجرایی کرد. کانون توحید چه پیش از انقلاب و چه پس از آن مرکز تجمع سیاسیون منتقد بوده و هست.
مير حسين موسوي هم چنين در دوران تحصيل همراه با ديگر دوستان خود انجمن اسلامي دانشگاه ملي را تأسيس کرد و پس از اتمام دانشگاه با همان دوستان شرکت سمرقند را بوجود آورد. اين شرکت جايي جهت تجمع دوستان به منظور مبارزه با حكومت
پهلوي بود. در سال ۱۳۵۲ در اثر حمله عوامل
ساواک به شرکت، کليه افراد آن به اتفاق ميرحسين موسوي و
عبدالعلي بازرگان دستگير گرديدند.
آغاز فعالیتهای سیاسی
پیش از انقلاب
او در اواخر دههٔ چهل و اوایل دههٔ پنجاه خورشیدی، با گروههای
ملی - مذهبی مثل
نهضت آزادی و
نهضت خداپرستان سوسیالیست نزدیکی داشت و از جمله کسانی بود که در جلسههای سخنرانی
علی شریعتی در
حسینیه ارشاد تهران حاضر میشد. میرحسین موسوی، که در آن دوران با نام هنری
حسین رهجو فعالیت میکرد، از جمله افرادی بود که در تأسیس
جنبش مسلمانان مبارز با
حبیب الله پیمان همکاری کرد.
موسوی در سال
۱۳۴۸ زمانی که فارغالتحصیلیاش را جشن میگرفت، در یک نمایشگاه نقاشی که
زهرا رهنورد از دانشجویان رشتهٔ
مجسمه سازی ۴۸ ترتیب داده بود، بااو آشنا شد و ازدواج کرد. در همان سالها او به دلیل سازماندهی اعتراضات خیابانی بر علیه حکومت، بازداشت و زندانی شد.
با نزدیک شدن به انقلاب ایران و پررنگ شدن نقش رهبری
روح الله خمینی در مبارزات ضد حکومت پهلوی، میرحسین موسوی نیز بیشتر به این جریان گرایش پیدا کرد و به ویژه به
محمد حسینی بهشتی، از روحانیان بانفوذ نزدیک به
روح الله خمینی، نزدیک شد.
پس از انقلاب
با تأسیس
حزب جمهوری اسلامی توسط
محمد حسینی بهشتی در نخستین روزهای بعد از پیروزی
انقلاب ۱۳۵۷، میرحسین موسوی هم به این حزب پیوست و دبیر سیاسی این حزب شد و هم چنين به عضويت
شورای انقلاب اسلامی درآمد. او همچنین سردبیر
روزنامه جمهوری اسلامی، ارگان حزب نیز بود و در این روزنامه مقالاتی در حمایت از دکتر
محمد مصدق و
جبهه ملی می نوشت که با مخالفت
حسن آیت،
محمود کاشانی و
عبدالحمید دیالمه از اعضای
حزب جمهوری اسلامی مواجه شد. این سه نفر با اعطای پست
وزارت امور خارجه به میرحسین موسوی در مجلس نیز مخالفت کردند. در سال
۱۳۶۰ و در کابینه های
محمدعلی رجایی،
محمدجواد باهنر و
محمدرضا مهدوی کنی موسوی به عنوان
وزیر امور خارجه معرفی شد.
نخستوزیری
بعد از کشته شدن
محمدعلی رجایی و
محمدجواد باهنر، رئیس جمهوری و نخست وزیر وقت در
انفجار ۸ شهریور ۱۳۶۰،
علی خامنهای، رئیس جمهور ایران شد و ابتدا
علیاکبر ولایتی را به عنوان نخستوزیر به مجلس معرفی کرد، اما مجلس به ولایتی رأی اعتماد نداد و
خامنهای علیرغم اختلافاتی که در داخل
حزب جمهوری اسلامی با میرحسین موسوی داشت، او را به عنوان نخستوزیر به مجلس معرفی کرد. موسوی از آن زمان تا سال ۱۳۶۸ برای ۸ سال، نخستوزیر ایران بود. خامنهای در دورهٔ دوم ریاست جمهوری خود (۱۳۶۴) به شدت مخالف ادامهٔ نخستوزیری موسوی بود ولی با اصرار
روحالله خمینی مجبور به معرفی دوبارهٔ او شد. خمینی، به دلیل گزارش
محسن رضایی معتقد بود که کنار گذاشتن موسوی لطمهً جدی به روحیهٔ سربازان ایرانی در
جنگ ایران و عراق خواهد زد و در پاسخ به
ناطق نوری که تعدادی از روحانیون بلندپایه را برای مذاکره واسطه کرده بود، گفت: «انتخاب غیر از ایشان، خیانت به اسلام است.» و به همین دلیل خامنهای در مذاکرات بعدی با ناطق نوری گفت: «حجت بر من تمام شد.» و موسوی را برای نخستوزیری معرفی کرد. نهایتأ در جلسهٔ رأی اعتماد به موسوی
۹۹ نماینده (از ۲۷۰ نماینده مجلس) به او رأی عدم اعتماد دادند و پس از آن مخالفان موسوی به ضدیت با
ولایت فقیه متهم میشدند.
از آنجا که تقریبا تمام دوران نخست وزیری میرحسین موسوی همزمان با جنگ ایران و عراق بود، عموما از او با عنوان «نخست وزیر جنگ» یاد میشود. سیاستهای انقباضی دولت او در آن دوران، که به عقیدهٔ خیلیها گریزناپذیر بود، و به ویژه توزیع کالاهای اساسی با
کوپن از جمله ویژگیهایی است که دولت موسوی عموما با آنها به یاد آورده میشود.
اختلاف میان موسوی، که به
جناح چپ جمهوری اسلامی تعلق داشت، با
علی خامنهای، که نزدیکتر به
جناح راست جمهوری اسلامی تلقی میشد، در طول دوران هشت ساله همکاری این دو ادامه داشت و منجر به استعفای موسوی در سال های ۱۳۶۲ و ۱۳۶۳ از نخست وزیری شد که با استعفای وی موافقت نشد ؛ این اختلاف حتی یک بار در شهریور ۱۳۶۷ و کمی بعد از پایان جنگ ایران و عراق، به استعفای موسوی از نخست وزیری انجامید؛ او با نوشتن نامه ای خطاب به
علی خامنه ای به ایجاد اختلال و دخالت های او در حوزه وظایف
نخست وزیر اعتراض کرد اما این استعفا از سوی
علی خامنه ای خیانت به نظام نامیده شد؛ هر چند اختلافات زیاد با میرحسین موسوی را تایید کرد. این استعفا با مخالفت شدید
خمینی روبرو و منتفی شد.
با
بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸ مقام نخست وزیری از ساختار سیاسی ایران حذف شد و با مرگ سید روحالله خمینی، میرحسین موسوی، و کل جناح چپ جمهوری اسلامی، حامی اصلی خود را از دست دادند. بنابراین میرحسین موسوی هفتاد و نهمین، و آخرین نخست وزیر ایران بود.
میرحسین موسوی همان زمان تا حدودی از دنیای سیاست کناره گرفت، به وادی هنر، که پیش از انقلاب در آن فعال بود، بازگشت. البته از آن هنگام تاکنون (۱۳۸۹) بهطور پیوسته عضو
مجمع تشخیص مصلحت نظام بودهاست، هرچند معمولاً در جلسات آن شرکت نمیکند.
پس از نخستوزیری
میرحسین موسوی در این سالها علیرغم کنارهگیری از دنیای سیاست، مسئولیتهای سیاسی حاشیهای داشت. از جمله در سال
۱۳۶۸ با حکم خامنهای عضو
مجمع تشخیص مصلحت نظام شد که این عضویت کماکان ادامه دارد. از سال
۱۳۷۵ نیز عضو
شورای عالی انقلاب فرهنگی بودهاست. همچنین در دورهٔ ریاست جمهوری
اکبر هاشمی رفسنجانی (
۱۳۶۸ تا
۱۳۷۶) مشاور سیاسی رئیس جمهوری و در دورهٔ
محمد خاتمی (۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴) مشاور عالی رئیس جمهوری بودهاست.
اما عمدهٔ فعالیتهای میرحسین موسوی در این بیست سال، هنری و دانشگاهی بودهاست. او از میانهٔ دههٔ پنجاه خورشیدی مدرس
دانشگاه شهید بهشتی بود و در دههٔ هفتاد هم به عضویت هیئت علمی
دانشگاه تربیت مدرس در آمد. او در طی این سالها مواضعی نظیر اعتراض به ترور
سعید حجاریان در سال ۱۳۷۸ ، اعتراض به توقیف فله ای مطبوعات در سال ۱۳۷۹ و اعتراض به عملکرد
شورای نگهبان در انتخابات تهران در سال ۱۳۷۹ و همسو با
اصلاح طلبان داشته است.
موسوی در سال ۱۳۷۷ و با حک
م
خاتمی، رئیس
فرهنگستان هنر شد و عمدهٔ فعالیتهایش را در قالب این نهاد پی گرفت.
فعالیتهای علمی و هنری
(میرحسین موسوی در جوانی و در حال طراحی یک پروژه معماری.)
کارهای هنری او به خصوص در زمینهٔ نقاشی دارای کارهای برجستهای است هر چند که نماد
شهدای هفتم تیر را نیز او طراحی کردهاست، به همین مناسبت ریاست
فرهنگستان هنر را نیز بر عهده دارد. همسر او
زهرا رهنورد ریاست
دانشگاه الزهرا را به عهده داشت. او دانشآموختهٔ علوم سیاسی است با این همه او نیز در عالم هنر دستی دارد و تندیس «نرگس عاشقان» ساخته اوست که در
میدان مادر (محسنی) در تهران نصب است. مهمترین فعالیتهای علمی و هنری میرحسین موسوی به شرح زیر اند:
سوابق شغلی
او عضو
شورای عالی انقلاب فرهنگی و
مجمع تشخیص مصلحت نظام است. اعضای این دو نهاد حکومتی را رهبر نظام جمهوری اسلامی انتخاب میکند. سوابق شغلی میرحسین موسوی به شرح زیر است:
(عزیزانی که عضو بالاترین هستند این لینک را به بالاترین بفرستند.با تشکر)